🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:10:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षरभाव (पुंलिङ्ग)

क्षर (पिघलने वाला) + भाव (होना, सत्ता)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षरभावःक्षरभावौक्षरभावाः
द्वितीयाक्षरभावम्क्षरभावौक्षरभावान्
तृतीयाक्षरभावेणक्षरभावाभ्याम्क्षरभावैः
चतुर्थीक्षरभावायक्षरभावाभ्याम्क्षरभावेभ्यः
पञ्चमीक्षरभावात् / क्षरभावाद्क्षरभावाभ्याम्क्षरभावेभ्यः
षष्ठीक्षरभावस्यक्षरभावयोःक्षरभावाणाम्
सप्तमीक्षरभावेक्षरभावयोःक्षरभावेषु
सम्बोधनहे क्षरभावहे क्षरभावौहे क्षरभावाः

अर्थ: क्षर (पिघलने वाला) + भाव (होना, सत्ता)
English: mutable, dissoluble.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षरभाव (नपुंसकलिङ्ग)

क्षर (पिघलने वाला) + भाव (भावना, संवेग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षरभावम्क्षरभावेक्षरभावाणि
द्वितीयाक्षरभावम्क्षरभावेक्षरभावाणि
तृतीयाक्षरभावेणक्षरभावाभ्याम्क्षरभावैः
चतुर्थीक्षरभावायक्षरभावाभ्याम्क्षरभावेभ्यः
पञ्चमीक्षरभावात् / क्षरभावाद्क्षरभावाभ्याम्क्षरभावेभ्यः
षष्ठीक्षरभावस्यक्षरभावयोःक्षरभावाणाम्
सप्तमीक्षरभावेक्षरभावयोःक्षरभावेषु
सम्बोधनहे क्षरभावहे क्षरभावेहे क्षरभावाणि

अर्थ: क्षर (पिघलने वाला) + भाव (भावना, संवेग)
English: mutable, dissoluble.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें