🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:09:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षारित (पुंलिङ्ग)

खारे पानी में से टपकाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षारितःक्षारितौक्षारिताः
द्वितीयाक्षारितम्क्षारितौक्षारितान्
तृतीयाक्षारितेनक्षारिताभ्याम्क्षारितैः
चतुर्थीक्षारितायक्षारिताभ्याम्क्षारितेभ्यः
पञ्चमीक्षारितात् / क्षारिताद्क्षारिताभ्याम्क्षारितेभ्यः
षष्ठीक्षारितस्यक्षारितयोःक्षारितानाम्
सप्तमीक्षारितेक्षारितयोःक्षारितेषु
सम्बोधनहे क्षारितहे क्षारितौहे क्षारिताः

अर्थ: खारे पानी में से टपकाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: आक्षारित, अभिशस्त

📚 अमरकोश में:
• झूठे कलंक से दूषित (३.१.४३) — पर्याय: आक्षारित, अभिशस्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षारित (नपुंसकलिङ्ग)

खारे पानी में से टपकाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षारितम्क्षारितेक्षारितानि
द्वितीयाक्षारितम्क्षारितेक्षारितानि
तृतीयाक्षारितेनक्षारिताभ्याम्क्षारितैः
चतुर्थीक्षारितायक्षारिताभ्याम्क्षारितेभ्यः
पञ्चमीक्षारितात् / क्षारिताद्क्षारिताभ्याम्क्षारितेभ्यः
षष्ठीक्षारितस्यक्षारितयोःक्षारितानाम्
सप्तमीक्षारितेक्षारितयोःक्षारितेषु
सम्बोधनहे क्षारितहे क्षारितेहे क्षारितानि

अर्थ: खारे पानी में से टपकाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: आक्षारित, अभिशस्त

📚 अमरकोश में:
• झूठे कलंक से दूषित (३.१.४३) — पर्याय: आक्षारित, अभिशस्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬