🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:38:51 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षीरप (पुंलिङ्ग)

बच्चा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षीरपःक्षीरपौक्षीरपाः
द्वितीयाक्षीरपम्क्षीरपौक्षीरपान्
तृतीयाक्षीरपेणक्षीरपाभ्याम्क्षीरपैः
चतुर्थीक्षीरपायक्षीरपाभ्याम्क्षीरपेभ्यः
पञ्चमीक्षीरपात् / क्षीरपाद्क्षीरपाभ्याम्क्षीरपेभ्यः
षष्ठीक्षीरपस्यक्षीरपयोःक्षीरपाणाम्
सप्तमीक्षीरपेक्षीरपयोःक्षीरपेषु
सम्बोधनहे क्षीरपहे क्षीरपौहे क्षीरपाः

अर्थ: बच्चा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षीरप (नपुंसकलिङ्ग)

बच्चा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षीरपम्क्षीरपेक्षीरपाणि
द्वितीयाक्षीरपम्क्षीरपेक्षीरपाणि
तृतीयाक्षीरपेणक्षीरपाभ्याम्क्षीरपैः
चतुर्थीक्षीरपायक्षीरपाभ्याम्क्षीरपेभ्यः
पञ्चमीक्षीरपात् / क्षीरपाद्क्षीरपाभ्याम्क्षीरपेभ्यः
षष्ठीक्षीरपस्यक्षीरपयोःक्षीरपाणाम्
सप्तमीक्षीरपेक्षीरपयोःक्षीरपेषु
सम्बोधनहे क्षीरपहे क्षीरपेहे क्षीरपाणि

अर्थ: बच्चा
English: drinking only milk (said of infants, Suśr. i, 35, 25; of a class of ascetics, MBh. xiii, 646)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें