🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:03:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षुण्ण (पुंलिङ्ग)

कूटा हुआ, कुचला हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुण्णःक्षुण्णौक्षुण्णाः
द्वितीयाक्षुण्णम्क्षुण्णौक्षुण्णान्
तृतीयाक्षुण्णेनक्षुण्णाभ्याम्क्षुण्णैः
चतुर्थीक्षुण्णायक्षुण्णाभ्याम्क्षुण्णेभ्यः
पञ्चमीक्षुण्णात् / क्षुण्णाद्क्षुण्णाभ्याम्क्षुण्णेभ्यः
षष्ठीक्षुण्णस्यक्षुण्णयोःक्षुण्णानाम्
सप्तमीक्षुण्णेक्षुण्णयोःक्षुण्णेषु
सम्बोधनहे क्षुण्णहे क्षुण्णौहे क्षुण्णाः

अर्थ: कूटा हुआ, कुचला हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षुण्ण (नपुंसकलिङ्ग)

कूटा हुआ, कुचला हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुण्णम्क्षुण्णेक्षुण्णानि
द्वितीयाक्षुण्णम्क्षुण्णेक्षुण्णानि
तृतीयाक्षुण्णेनक्षुण्णाभ्याम्क्षुण्णैः
चतुर्थीक्षुण्णायक्षुण्णाभ्याम्क्षुण्णेभ्यः
पञ्चमीक्षुण्णात् / क्षुण्णाद्क्षुण्णाभ्याम्क्षुण्णेभ्यः
षष्ठीक्षुण्णस्यक्षुण्णयोःक्षुण्णानाम्
सप्तमीक्षुण्णेक्षुण्णयोःक्षुण्णेषु
सम्बोधनहे क्षुण्णहे क्षुण्णेहे क्षुण्णानि

अर्थ: कूटा हुआ, कुचला हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬