🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:08:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षुत (नपुंसकलिङ्ग)

छींकने वाली, छींक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुतम्क्षुतेक्षुतानि
द्वितीयाक्षुतम्क्षुतेक्षुतानि
तृतीयाक्षुतेनक्षुताभ्याम्क्षुतैः
चतुर्थीक्षुतायक्षुताभ्याम्क्षुतेभ्यः
पञ्चमीक्षुतात् / क्षुताद्क्षुताभ्याम्क्षुतेभ्यः
षष्ठीक्षुतस्यक्षुतयोःक्षुतानाम्
सप्तमीक्षुतेक्षुतयोःक्षुतेषु
सम्बोधनहे क्षुतहे क्षुतेहे क्षुतानि

अर्थ: छींकने वाली, छींक
संस्कृत: पर्याय: क्षुत्, क्षव

📚 अमरकोश में:
• छींक (२.६.५२) — पर्याय: क्षुत्, क्षव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षुत (पुंलिङ्ग)

छींकने वाली, छींक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुतःक्षुतौक्षुताः
द्वितीयाक्षुतम्क्षुतौक्षुतान्
तृतीयाक्षुतेनक्षुताभ्याम्क्षुतैः
चतुर्थीक्षुतायक्षुताभ्याम्क्षुतेभ्यः
पञ्चमीक्षुतात् / क्षुताद्क्षुताभ्याम्क्षुतेभ्यः
षष्ठीक्षुतस्यक्षुतयोःक्षुतानाम्
सप्तमीक्षुतेक्षुतयोःक्षुतेषु
सम्बोधनहे क्षुतहे क्षुतौहे क्षुताः

अर्थ: छींकने वाली, छींक
संस्कृत: पर्याय: क्षुत्, क्षव
English: one who has sneezed, MBh. xiii, 7584

📚 अमरकोश में:
• छींक (२.६.५२) — पर्याय: क्षुत्, क्षव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें