🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:15:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षुभित (पुंलिङ्ग)

हिलाया हुआ, आंदोलित आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुभितःक्षुभितौक्षुभिताः
द्वितीयाक्षुभितम्क्षुभितौक्षुभितान्
तृतीयाक्षुभितेनक्षुभिताभ्याम्क्षुभितैः
चतुर्थीक्षुभितायक्षुभिताभ्याम्क्षुभितेभ्यः
पञ्चमीक्षुभितात् / क्षुभिताद्क्षुभिताभ्याम्क्षुभितेभ्यः
षष्ठीक्षुभितस्यक्षुभितयोःक्षुभितानाम्
सप्तमीक्षुभितेक्षुभितयोःक्षुभितेषु
सम्बोधनहे क्षुभितहे क्षुभितौहे क्षुभिताः

अर्थ: हिलाया हुआ, आंदोलित आदि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षुभित (नपुंसकलिङ्ग)

हिलाया हुआ, आंदोलित आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुभितम्क्षुभितेक्षुभितानि
द्वितीयाक्षुभितम्क्षुभितेक्षुभितानि
तृतीयाक्षुभितेनक्षुभिताभ्याम्क्षुभितैः
चतुर्थीक्षुभितायक्षुभिताभ्याम्क्षुभितेभ्यः
पञ्चमीक्षुभितात् / क्षुभिताद्क्षुभिताभ्याम्क्षुभितेभ्यः
षष्ठीक्षुभितस्यक्षुभितयोःक्षुभितानाम्
सप्तमीक्षुभितेक्षुभितयोःक्षुभितेषु
सम्बोधनहे क्षुभितहे क्षुभितेहे क्षुभितानि

अर्थ: हिलाया हुआ, आंदोलित आदि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬