🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:15:07 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षुर (पुंलिङ्ग)

उस्तरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षुरःक्षुरौक्षुराः
द्वितीयाक्षुरम्क्षुरौक्षुरान्
तृतीयाक्षुरेणक्षुराभ्याम्क्षुरैः
चतुर्थीक्षुरायक्षुराभ्याम्क्षुरेभ्यः
पञ्चमीक्षुरात् / क्षुराद्क्षुराभ्याम्क्षुरेभ्यः
षष्ठीक्षुरस्यक्षुरयोःक्षुराणाम्
सप्तमीक्षुरेक्षुरयोःक्षुरेषु
सम्बोधनहे क्षुरहे क्षुरौहे क्षुराः

अर्थ: उस्तरा
संस्कृत: पर्याय: इक्षुगन्धा, काण्डेक्षु, कोकिलाक्ष, इक्षुर

📚 अमरकोश में:
• तालमखाना के नाम (२.४.१०४) — पर्याय: इक्षुगन्धा, काण्डेक्षु, कोकिलाक्ष, इक्षुर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें