🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:23:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षेप्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षेप्यःक्षेप्यौक्षेप्याः
द्वितीयाक्षेप्यम्क्षेप्यौक्षेप्यान्
तृतीयाक्षेप्येणक्षेप्याभ्याम्क्षेप्यैः
चतुर्थीक्षेप्यायक्षेप्याभ्याम्क्षेप्येभ्यः
पञ्चमीक्षेप्यात् / क्षेप्याद्क्षेप्याभ्याम्क्षेप्येभ्यः
षष्ठीक्षेप्यस्यक्षेप्ययोःक्षेप्याणाम्
सप्तमीक्षेप्येक्षेप्ययोःक्षेप्येषु
सम्बोधनहे क्षेप्यहे क्षेप्यौहे क्षेप्याः

अर्थ: —
English: to be thrown or being thrown, Hariv. 7524

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षेप्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षेप्यम्क्षेप्येक्षेप्याणि
द्वितीयाक्षेप्यम्क्षेप्येक्षेप्याणि
तृतीयाक्षेप्येणक्षेप्याभ्याम्क्षेप्यैः
चतुर्थीक्षेप्यायक्षेप्याभ्याम्क्षेप्येभ्यः
पञ्चमीक्षेप्यात् / क्षेप्याद्क्षेप्याभ्याम्क्षेप्येभ्यः
षष्ठीक्षेप्यस्यक्षेप्ययोःक्षेप्याणाम्
सप्तमीक्षेप्येक्षेप्ययोःक्षेप्येषु
सम्बोधनहे क्षेप्यहे क्षेप्येहे क्षेप्याणि

अर्थ: —
English: to be thrown or being thrown, Hariv. 7524

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें