🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:02:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्षौममय (पुंलिङ्ग)

क्षौम (रेशमी कपड़ा, ऊनी कपड़ा) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षौममयःक्षौममयौक्षौममयाः
द्वितीयाक्षौममयम्क्षौममयौक्षौममयान्
तृतीयाक्षौममयेणक्षौममयाभ्याम्क्षौममयैः
चतुर्थीक्षौममयायक्षौममयाभ्याम्क्षौममयेभ्यः
पञ्चमीक्षौममयात् / क्षौममयाद्क्षौममयाभ्याम्क्षौममयेभ्यः
षष्ठीक्षौममयस्यक्षौममययोःक्षौममयाणाम्
सप्तमीक्षौममयेक्षौममययोःक्षौममयेषु
सम्बोधनहे क्षौममयहे क्षौममयौहे क्षौममयाः

अर्थ: क्षौम (रेशमी कपड़ा, ऊनी कपड़ा) + मय (एक दानव)
English: made of linen, Hcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

क्षौममय (नपुंसकलिङ्ग)

क्षौम (रेशमी कपड़ा, ऊनी कपड़ा) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्षौममयम्क्षौममयेक्षौममयाणि
द्वितीयाक्षौममयम्क्षौममयेक्षौममयाणि
तृतीयाक्षौममयेणक्षौममयाभ्याम्क्षौममयैः
चतुर्थीक्षौममयायक्षौममयाभ्याम्क्षौममयेभ्यः
पञ्चमीक्षौममयात् / क्षौममयाद्क्षौममयाभ्याम्क्षौममयेभ्यः
षष्ठीक्षौममयस्यक्षौममययोःक्षौममयाणाम्
सप्तमीक्षौममयेक्षौममययोःक्षौममयेषु
सम्बोधनहे क्षौममयहे क्षौममयेहे क्षौममयाणि

अर्थ: क्षौम (रेशमी कपड़ा, ऊनी कपड़ा) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: made of linen, Hcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें