🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:42:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

क्ष्माप (पुंलिङ्ग)

मंगलग्रह

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाक्ष्मापःक्ष्मापौक्ष्मापाः
द्वितीयाक्ष्मापम्क्ष्मापौक्ष्मापान्
तृतीयाक्ष्मापेणक्ष्मापाभ्याम्क्ष्मापैः
चतुर्थीक्ष्मापायक्ष्मापाभ्याम्क्ष्मापेभ्यः
पञ्चमीक्ष्मापात् / क्ष्मापाद्क्ष्मापाभ्याम्क्ष्मापेभ्यः
षष्ठीक्ष्मापस्यक्ष्मापयोःक्ष्मापाणाम्
सप्तमीक्ष्मापेक्ष्मापयोःक्ष्मापेषु
सम्बोधनहे क्ष्मापहे क्ष्मापौहे क्ष्मापाः

अर्थ: मंगलग्रह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬