🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:52:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

खट्वा (स्त्रीलिङ्ग)

खाट, सोफा, खटोला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखट्वाखट्वेखट्वाः
द्वितीयाखट्वाम्खट्वेखट्वाः
तृतीयाखट्वयाखट्वाभ्याम्खट्वाभिः
चतुर्थीखट्वायैखट्वाभ्याम्खट्वाभ्यः
पञ्चमीखट्वायाःखट्वाभ्याम्खट्वाभ्यः
षष्ठीखट्वायाःखट्वयोःखट्वानाम्
सप्तमीखट्वायाम्खट्वयोःखट्वासु
सम्बोधनहे खट्वेहे खट्वेहे खट्वाः

अर्थ: खाट, सोफा, खटोला
संस्कृत: पर्याय: मञ्च, पर्यङ्क, पल्यङ्क, परिकर

📚 अमरकोश में:
• पलंग/खाट (२.६.१३९) — पर्याय: मंच, पर्यंक, पल्यंक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें