🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:37:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

खर्वट (पुंलिङ्ग)

नगर जिसमें पेंठ भरती हो, मण्डी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखर्वटःखर्वटौखर्वटाः
द्वितीयाखर्वटम्खर्वटौखर्वटान्
तृतीयाखर्वटेनखर्वटाभ्याम्खर्वटैः
चतुर्थीखर्वटायखर्वटाभ्याम्खर्वटेभ्यः
पञ्चमीखर्वटात् / खर्वटाद्खर्वटाभ्याम्खर्वटेभ्यः
षष्ठीखर्वटस्यखर्वटयोःखर्वटानाम्
सप्तमीखर्वटेखर्वटयोःखर्वटेषु
सम्बोधनहे खर्वटहे खर्वटौहे खर्वटाः

अर्थ: नगर जिसमें पेंठ भरती हो, मण्डी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

खर्वट (नपुंसकलिङ्ग)

नगर जिसमें पेंठ भरती हो, मण्डी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखर्वटम्खर्वटेखर्वटानि
द्वितीयाखर्वटम्खर्वटेखर्वटानि
तृतीयाखर्वटेनखर्वटाभ्याम्खर्वटैः
चतुर्थीखर्वटायखर्वटाभ्याम्खर्वटेभ्यः
पञ्चमीखर्वटात् / खर्वटाद्खर्वटाभ्याम्खर्वटेभ्यः
षष्ठीखर्वटस्यखर्वटयोःखर्वटानाम्
सप्तमीखर्वटेखर्वटयोःखर्वटेषु
सम्बोधनहे खर्वटहे खर्वटेहे खर्वटानि

अर्थ: नगर जिसमें पेंठ भरती हो, मण्डी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें