🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:47:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

खर्वेतर (पुंलिङ्ग)

"जो नगण्य न हो, जो छोटा न हो"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखर्वेतरःखर्वेतरौखर्वेतराः
द्वितीयाखर्वेतरम्खर्वेतरौखर्वेतरान्
तृतीयाखर्वेतरेणखर्वेतराभ्याम्खर्वेतरैः
चतुर्थीखर्वेतरायखर्वेतराभ्याम्खर्वेतरेभ्यः
पञ्चमीखर्वेतरात् / खर्वेतराद्खर्वेतराभ्याम्खर्वेतरेभ्यः
षष्ठीखर्वेतरस्यखर्वेतरयोःखर्वेतराणाम्
सप्तमीखर्वेतरेखर्वेतरयोःखर्वेतरेषु
सम्बोधनहे खर्वेतरहे खर्वेतरौहे खर्वेतराः

अर्थ: "जो नगण्य न हो, जो छोटा न हो"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

खर्वेतर (नपुंसकलिङ्ग)

"जो नगण्य न हो, जो छोटा न हो"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखर्वेतरम्खर्वेतरेखर्वेतराणि
द्वितीयाखर्वेतरम्खर्वेतरेखर्वेतराणि
तृतीयाखर्वेतरेणखर्वेतराभ्याम्खर्वेतरैः
चतुर्थीखर्वेतरायखर्वेतराभ्याम्खर्वेतरेभ्यः
पञ्चमीखर्वेतरात् / खर्वेतराद्खर्वेतराभ्याम्खर्वेतरेभ्यः
षष्ठीखर्वेतरस्यखर्वेतरयोःखर्वेतराणाम्
सप्तमीखर्वेतरेखर्वेतरयोःखर्वेतरेषु
सम्बोधनहे खर्वेतरहे खर्वेतरेहे खर्वेतराणि

अर्थ: "जो नगण्य न हो, जो छोटा न हो"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬