🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:51:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

खल्याङ्ग (पुंलिङ्ग)

खल्या (टाप् खलिहानों का समूह) + अङ्ग (विशेषणात्मक या गौणभाग, गौण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखल्याङ्गःखल्याङ्गौखल्याङ्गाः
द्वितीयाखल्याङ्गम्खल्याङ्गौखल्याङ्गान्
तृतीयाखल्याङ्गेनखल्याङ्गाभ्याम्खल्याङ्गैः
चतुर्थीखल्याङ्गायखल्याङ्गाभ्याम्खल्याङ्गेभ्यः
पञ्चमीखल्याङ्गात् / खल्याङ्गाद्खल्याङ्गाभ्याम्खल्याङ्गेभ्यः
षष्ठीखल्याङ्गस्यखल्याङ्गयोःखल्याङ्गानाम्
सप्तमीखल्याङ्गेखल्याङ्गयोःखल्याङ्गेषु
सम्बोधनहे खल्याङ्गहे खल्याङ्गौहे खल्याङ्गाः

अर्थ: खल्या (टाप् खलिहानों का समूह) + अङ्ग (विशेषणात्मक या गौणभाग, गौण)
English: N. of a fish, Gal.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬