🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:10:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

खानिष्क (पुंलिङ्ग)

खा (पार्वती) + निष्क (स्वर्णमुद्रा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाखानिष्कःखानिष्कौखानिष्काः
द्वितीयाखानिष्कम्खानिष्कौखानिष्कान्
तृतीयाखानिष्केणखानिष्काभ्याम्खानिष्कैः
चतुर्थीखानिष्कायखानिष्काभ्याम्खानिष्केभ्यः
पञ्चमीखानिष्कात् / खानिष्काद्खानिष्काभ्याम्खानिष्केभ्यः
षष्ठीखानिष्कस्यखानिष्कयोःखानिष्काणाम्
सप्तमीखानिष्केखानिष्कयोःखानिष्केषु
सम्बोधनहे खानिष्कहे खानिष्कौहे खानिष्काः

अर्थ: खा (पार्वती) + निष्क (स्वर्णमुद्रा)
English: a kind of dish (consisting of small pieces of meat prepared with spices), Suśr. i, 46, 8, 24; Madanav.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬