🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:18:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ख्यात (पुंलिङ्ग)

क्त ज्ञात

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाख्यातःख्यातौख्याताः
द्वितीयाख्यातम्ख्यातौख्यातान्
तृतीयाख्यातेनख्याताभ्याम्ख्यातैः
चतुर्थीख्यातायख्याताभ्याम्ख्यातेभ्यः
पञ्चमीख्यातात् / ख्याताद्ख्याताभ्याम्ख्यातेभ्यः
षष्ठीख्यातस्यख्यातयोःख्यातानाम्
सप्तमीख्यातेख्यातयोःख्यातेषु
सम्बोधनहे ख्यातहे ख्यातौहे ख्याताः

अर्थ: क्त ज्ञात
संस्कृत: पर्याय: प्रतीत, प्रथित, वित्त, विज्ञात, विश्रुत

📚 अमरकोश में:
• प्रसिद्ध (३.१.९) — पर्याय: प्रतीत, प्रथित, वित्त, विज्ञात, विश्रुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

ख्यात (नपुंसकलिङ्ग)

क्त ज्ञात

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाख्यातम्ख्यातेख्यातानि
द्वितीयाख्यातम्ख्यातेख्यातानि
तृतीयाख्यातेनख्याताभ्याम्ख्यातैः
चतुर्थीख्यातायख्याताभ्याम्ख्यातेभ्यः
पञ्चमीख्यातात् / ख्याताद्ख्याताभ्याम्ख्यातेभ्यः
षष्ठीख्यातस्यख्यातयोःख्यातानाम्
सप्तमीख्यातेख्यातयोःख्यातेषु
सम्बोधनहे ख्यातहे ख्यातेहे ख्यातानि

अर्थ: क्त ज्ञात
संस्कृत: पर्याय: प्रतीत, प्रथित, वित्त, विज्ञात, विश्रुत

📚 अमरकोश में:
• प्रसिद्ध (३.१.९) — पर्याय: प्रतीत, प्रथित, वित्त, विज्ञात, विश्रुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें