🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:37:46 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ख्याति (स्त्रीलिङ्ग)

विश्रुति, प्रसिद्धि, यश, कीर्ति, प्रतिष्ठा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाख्यातिःख्यातीख्यातयः
द्वितीयाख्यातिम्ख्यातीख्यातीः
तृतीयाख्यात्याख्यातिभ्याम्ख्यातिभिः
चतुर्थीख्यातये / ख्यात्यैख्यातिभ्याम्ख्यातिभ्यः
पञ्चमीख्यातेः / ख्यात्याःख्यातिभ्याम्ख्यातिभ्यः
षष्ठीख्यातेः / ख्यात्याःख्यात्योःख्यातीनाम्
सप्तमीख्यातौ / ख्यात्याम्ख्यात्योःख्यातिषु
सम्बोधनहे ख्यातेहे ख्यातीहे ख्यातयः

अर्थ: विश्रुति, प्रसिद्धि, यश, कीर्ति, प्रतिष्ठा
संस्कृत: पर्याय: यशस्, कीर्ति, समज्ञा, प्रथा, श्लोक

📚 अमरकोश में:
• प्रसिद्धि (३.२.९) — पर्याय: प्रथा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें