🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:13:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गणपर्वत (पुंलिङ्ग)

गण (रेवड़, झुंड) + पर्वत (पहाड़, गिरि)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागणपर्वतःगणपर्वतौगणपर्वताः
द्वितीयागणपर्वतम्गणपर्वतौगणपर्वतान्
तृतीयागणपर्वतेनगणपर्वताभ्याम्गणपर्वतैः
चतुर्थीगणपर्वतायगणपर्वताभ्याम्गणपर्वतेभ्यः
पञ्चमीगणपर्वतात् / गणपर्वताद्गणपर्वताभ्याम्गणपर्वतेभ्यः
षष्ठीगणपर्वतस्यगणपर्वतयोःगणपर्वतानाम्
सप्तमीगणपर्वतेगणपर्वतयोःगणपर्वतेषु
सम्बोधनहे गणपर्वतहे गणपर्वतौहे गणपर्वताः

अर्थ: गण (रेवड़, झुंड) + पर्वत (पहाड़, गिरि)
English: ‘the mountain frequented by troops of demi-gods’, N. of the Kailāsa (this mountain being the residence of Śiva

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें