🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:19:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गतपार (पुंलिङ्ग)

गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित) + पार (अन्तिम सीमा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागतपारःगतपारौगतपाराः
द्वितीयागतपारम्गतपारौगतपारान्
तृतीयागतपारेणगतपाराभ्याम्गतपारैः
चतुर्थीगतपारायगतपाराभ्याम्गतपारेभ्यः
पञ्चमीगतपारात् / गतपाराद्गतपाराभ्याम्गतपारेभ्यः
षष्ठीगतपारस्यगतपारयोःगतपाराणाम्
सप्तमीगतपारेगतपारयोःगतपारेषु
सम्बोधनहे गतपारहे गतपारौहे गतपाराः

अर्थ: गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित) + पार (अन्तिम सीमा)
English: one who has reached the highest limit (of knowledge or of a vow), MBh. v, 1251.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गतपार (नपुंसकलिङ्ग)

गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित) + पार (अन्त, किनारा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागतपारम्गतपारेगतपाराणि
द्वितीयागतपारम्गतपारेगतपाराणि
तृतीयागतपारेणगतपाराभ्याम्गतपारैः
चतुर्थीगतपारायगतपाराभ्याम्गतपारेभ्यः
पञ्चमीगतपारात् / गतपाराद्गतपाराभ्याम्गतपारेभ्यः
षष्ठीगतपारस्यगतपारयोःगतपाराणाम्
सप्तमीगतपारेगतपारयोःगतपारेषु
सम्बोधनहे गतपारहे गतपारेहे गतपाराणि

अर्थ: गत (अन्तर्गत, अन्तःस्थित) + पार (अन्त, किनारा)
English: one who has reached the highest limit (of knowledge or of a vow), MBh. v, 1251.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें