🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:07:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गतप्राय (पुंलिङ्ग)

लगभग गया हुआ, तकरीबन बीता हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागतप्रायःगतप्रायौगतप्रायाः
द्वितीयागतप्रायम्गतप्रायौगतप्रायान्
तृतीयागतप्रायेणगतप्रायाभ्याम्गतप्रायैः
चतुर्थीगतप्रायायगतप्रायाभ्याम्गतप्रायेभ्यः
पञ्चमीगतप्रायात् / गतप्रायाद्गतप्रायाभ्याम्गतप्रायेभ्यः
षष्ठीगतप्रायस्यगतप्राययोःगतप्रायाणाम्
सप्तमीगतप्रायेगतप्राययोःगतप्रायेषु
सम्बोधनहे गतप्रायहे गतप्रायौहे गतप्रायाः

अर्थ: लगभग गया हुआ, तकरीबन बीता हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गतप्राय (नपुंसकलिङ्ग)

लगभग गया हुआ, तकरीबन बीता हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागतप्रायम्गतप्रायेगतप्रायाणि
द्वितीयागतप्रायम्गतप्रायेगतप्रायाणि
तृतीयागतप्रायेणगतप्रायाभ्याम्गतप्रायैः
चतुर्थीगतप्रायायगतप्रायाभ्याम्गतप्रायेभ्यः
पञ्चमीगतप्रायात् / गतप्रायाद्गतप्रायाभ्याम्गतप्रायेभ्यः
षष्ठीगतप्रायस्यगतप्राययोःगतप्रायाणाम्
सप्तमीगतप्रायेगतप्राययोःगतप्रायेषु
सम्बोधनहे गतप्रायहे गतप्रायेहे गतप्रायाणि

अर्थ: लगभग गया हुआ, तकरीबन बीता हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें