🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:58:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गदि (पुंलिङ्ग)

व्याख्यान, वक्तृता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागदिःगदीगदयः
द्वितीयागदिम्गदीगदीन्
तृतीयागदिनागदिभ्याम्गदिभिः
चतुर्थीगदयेगदिभ्याम्गदिभ्यः
पञ्चमीगदेःगदिभ्याम्गदिभ्यः
षष्ठीगदेःगद्योःगदीनाम्
सप्तमीगदौगद्योःगदिषु
सम्बोधनहे गदेहे गदीहे गदयः

अर्थ: व्याख्यान, वक्तृता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गदि (स्त्रीलिङ्ग)

व्याख्यान, वक्तृता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागदिःगदीगदयः
द्वितीयागदिम्गदीगदीः
तृतीयागद्यागदिभ्याम्गदिभिः
चतुर्थीगदये / गद्यैगदिभ्याम्गदिभ्यः
पञ्चमीगदेः / गद्याःगदिभ्याम्गदिभ्यः
षष्ठीगदेः / गद्याःगद्योःगदीनाम्
सप्तमीगदौ / गद्याम्गद्योःगदिषु
सम्बोधनहे गदेहे गदीहे गदयः

अर्थ: व्याख्यान, वक्तृता
English: speaking, speech, BhP. xi, 12, 19.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें