🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:48:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्गरी (स्त्रीलिङ्ग)

मथानी, पानी का गागर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्गरीगर्गर्यौगर्गर्यः
द्वितीयागर्गरीम्गर्गर्यौगर्गरीः
तृतीयागर्गर्यागर्गरीभ्याम्गर्गरीभिः
चतुर्थीगर्गर्यैगर्गरीभ्याम्गर्गरीभ्यः
पञ्चमीगर्गर्याःगर्गरीभ्याम्गर्गरीभ्यः
षष्ठीगर्गर्याःगर्गर्योःगर्गरीणाम्
सप्तमीगर्गर्याम्गर्गर्योःगर्गरीषु
सम्बोधनहे गर्गरिहे गर्गर्यौहे गर्गर्यः

अर्थ: मथानी, पानी का गागर
संस्कृत: पर्याय: मन्थनी

📚 अमरकोश में:
• मथने का घड़ा (मटकी) (२.९.७५) — पर्याय: मन्थनी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें