🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:42:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्जि (स्त्रीलिङ्ग)

गर्ज् - टाप्, गर्ज् - इन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्जिःगर्जीगर्जयः
द्वितीयागर्जिम्गर्जीगर्जीः
तृतीयागर्ज्यागर्जिभ्याम्गर्जिभिः
चतुर्थीगर्जये / गर्ज्यैगर्जिभ्याम्गर्जिभ्यः
पञ्चमीगर्जेः / गर्ज्याःगर्जिभ्याम्गर्जिभ्यः
षष्ठीगर्जेः / गर्ज्याःगर्ज्योःगर्जीनाम्
सप्तमीगर्जौ / गर्ज्याम्गर्ज्योःगर्जिषु
सम्बोधनहे गर्जेहे गर्जीहे गर्जयः

अर्थ: गर्ज् - टाप्, गर्ज् - इन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गर्जि (पुंलिङ्ग)

गर्ज् - टाप्, गर्ज् - इन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्जिःगर्जीगर्जयः
द्वितीयागर्जिम्गर्जीगर्जीन्
तृतीयागर्जिनागर्जिभ्याम्गर्जिभिः
चतुर्थीगर्जयेगर्जिभ्याम्गर्जिभ्यः
पञ्चमीगर्जेःगर्जिभ्याम्गर्जिभ्यः
षष्ठीगर्जेःगर्ज्योःगर्जीनाम्
सप्तमीगर्जौगर्ज्योःगर्जिषु
सम्बोधनहे गर्जेहे गर्जीहे गर्जयः

अर्थ: गर्ज् - टाप्, गर्ज् - इन
English: the rumbling (of clouds), Vcar. ix, 71; ŚārṅgP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें