🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:46:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्जित (पुंलिङ्ग)

गर्जा हुआ, चिंघाड़ा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्जितःगर्जितौगर्जिताः
द्वितीयागर्जितम्गर्जितौगर्जितान्
तृतीयागर्जितेनगर्जिताभ्याम्गर्जितैः
चतुर्थीगर्जितायगर्जिताभ्याम्गर्जितेभ्यः
पञ्चमीगर्जितात् / गर्जिताद्गर्जिताभ्याम्गर्जितेभ्यः
षष्ठीगर्जितस्यगर्जितयोःगर्जितानाम्
सप्तमीगर्जितेगर्जितयोःगर्जितेषु
सम्बोधनहे गर्जितहे गर्जितौहे गर्जिताः

अर्थ: गर्जा हुआ, चिंघाड़ा हुआ
संस्कृत: पर्याय: स्तनित, मेघनिर्घोष, रसित

📚 अमरकोश में:
• बादल की गर्जना (१.३.१०) — पर्याय: स्तनित, रसित
• मद वाला हाथी (२.८.३६) — पर्याय: प्रभिन्न, मत्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गर्जित (नपुंसकलिङ्ग)

गर्जा हुआ, चिंघाड़ा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्जितम्गर्जितेगर्जितानि
द्वितीयागर्जितम्गर्जितेगर्जितानि
तृतीयागर्जितेनगर्जिताभ्याम्गर्जितैः
चतुर्थीगर्जितायगर्जिताभ्याम्गर्जितेभ्यः
पञ्चमीगर्जितात् / गर्जिताद्गर्जिताभ्याम्गर्जितेभ्यः
षष्ठीगर्जितस्यगर्जितयोःगर्जितानाम्
सप्तमीगर्जितेगर्जितयोःगर्जितेषु
सम्बोधनहे गर्जितहे गर्जितेहे गर्जितानि

अर्थ: गर्जा हुआ, चिंघाड़ा हुआ
संस्कृत: पर्याय: स्तनित, मेघनिर्घोष, रसित

📚 अमरकोश में:
• बादल की गर्जना (१.३.१०) — पर्याय: स्तनित, रसित
• मद वाला हाथी (२.८.३६) — पर्याय: प्रभिन्न, मत्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें