🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:14:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्ज्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्ज्यःगर्ज्यौगर्ज्याः
द्वितीयागर्ज्यम्गर्ज्यौगर्ज्यान्
तृतीयागर्ज्येनगर्ज्याभ्याम्गर्ज्यैः
चतुर्थीगर्ज्यायगर्ज्याभ्याम्गर्ज्येभ्यः
पञ्चमीगर्ज्यात् / गर्ज्याद्गर्ज्याभ्याम्गर्ज्येभ्यः
षष्ठीगर्ज्यस्यगर्ज्ययोःगर्ज्यानाम्
सप्तमीगर्ज्येगर्ज्ययोःगर्ज्येषु
सम्बोधनहे गर्ज्यहे गर्ज्यौहे गर्ज्याः

अर्थ: —
English: = °जनीय, Pāṇ. vii, 3, 59; Kāś.; and 52; Siddh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गर्ज्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्ज्यम्गर्ज्येगर्ज्यानि
द्वितीयागर्ज्यम्गर्ज्येगर्ज्यानि
तृतीयागर्ज्येनगर्ज्याभ्याम्गर्ज्यैः
चतुर्थीगर्ज्यायगर्ज्याभ्याम्गर्ज्येभ्यः
पञ्चमीगर्ज्यात् / गर्ज्याद्गर्ज्याभ्याम्गर्ज्येभ्यः
षष्ठीगर्ज्यस्यगर्ज्ययोःगर्ज्यानाम्
सप्तमीगर्ज्येगर्ज्ययोःगर्ज्येषु
सम्बोधनहे गर्ज्यहे गर्ज्येहे गर्ज्यानि

अर्थ: —
English: = °जनीय, Pāṇ. vii, 3, 59; Kāś.; and 52; Siddh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें