🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:54:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्तीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्तीयःगर्तीयौगर्तीयाः
द्वितीयागर्तीयम्गर्तीयौगर्तीयान्
तृतीयागर्तीयेनगर्तीयाभ्याम्गर्तीयैः
चतुर्थीगर्तीयस्मै / गर्तीयायगर्तीयाभ्याम्गर्तीयेभ्यः
पञ्चमीगर्तीयस्मात् / गर्तीयस्माद् / गर्तीयात् / गर्तीयाद्गर्तीयाभ्याम्गर्तीयेभ्यः
षष्ठीगर्तीयस्यगर्तीययोःगर्तीयानाम्
सप्तमीगर्तीयस्मिन् / गर्तीयेगर्तीययोःगर्तीयेषु
सम्बोधनहे गर्तीयहे गर्तीयौहे गर्तीयाः

अर्थ: —
English: g. उत्करादि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गर्तीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्तीयम्गर्तीयेगर्तीयानि
द्वितीयागर्तीयम्गर्तीयेगर्तीयानि
तृतीयागर्तीयेनगर्तीयाभ्याम्गर्तीयैः
चतुर्थीगर्तीयस्मै / गर्तीयायगर्तीयाभ्याम्गर्तीयेभ्यः
पञ्चमीगर्तीयस्मात् / गर्तीयस्माद् / गर्तीयात् / गर्तीयाद्गर्तीयाभ्याम्गर्तीयेभ्यः
षष्ठीगर्तीयस्यगर्तीययोःगर्तीयानाम्
सप्तमीगर्तीयस्मिन् / गर्तीयेगर्तीययोःगर्तीयेषु
सम्बोधनहे गर्तीयहे गर्तीयेहे गर्तीयानि

अर्थ: —
English: g. उत्करादि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें