🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:45:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्द (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्दःगर्दौगर्दाः
द्वितीयागर्दम्गर्दौगर्दान्
तृतीयागर्देनगर्दाभ्याम्गर्दैः
चतुर्थीगर्दायगर्दाभ्याम्गर्देभ्यः
पञ्चमीगर्दात् / गर्दाद्गर्दाभ्याम्गर्देभ्यः
षष्ठीगर्दस्यगर्दयोःगर्दानाम्
सप्तमीगर्देगर्दयोःगर्देषु
सम्बोधनहे गर्दहे गर्दौहे गर्दाः

अर्थ: —
English: crying (? cf. गल्द; ‘hungry’ Sch.), TS. iii, 1, 11, 8.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गर्द (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्दम्गर्देगर्दानि
द्वितीयागर्दम्गर्देगर्दानि
तृतीयागर्देनगर्दाभ्याम्गर्दैः
चतुर्थीगर्दायगर्दाभ्याम्गर्देभ्यः
पञ्चमीगर्दात् / गर्दाद्गर्दाभ्याम्गर्देभ्यः
षष्ठीगर्दस्यगर्दयोःगर्दानाम्
सप्तमीगर्देगर्दयोःगर्देषु
सम्बोधनहे गर्दहे गर्देहे गर्दानि

अर्थ: —
English: crying (? cf. गल्द; ‘hungry’ Sch.), TS. iii, 1, 11, 8.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें