🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:39:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्भक (पुंलिङ्ग)

कन् बालों के बीच धारण की हुई पुष्पमाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्भकःगर्भकौगर्भकाः
द्वितीयागर्भकम्गर्भकौगर्भकान्
तृतीयागर्भकेणगर्भकाभ्याम्गर्भकैः
चतुर्थीगर्भकायगर्भकाभ्याम्गर्भकेभ्यः
पञ्चमीगर्भकात् / गर्भकाद्गर्भकाभ्याम्गर्भकेभ्यः
षष्ठीगर्भकस्यगर्भकयोःगर्भकाणाम्
सप्तमीगर्भकेगर्भकयोःगर्भकेषु
सम्बोधनहे गर्भकहे गर्भकौहे गर्भकाः

अर्थ: कन् बालों के बीच धारण की हुई पुष्पमाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गर्भक (नपुंसकलिङ्ग)

दो रातों और उनके बीच के दिन का समय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्भकम्गर्भकेगर्भकाणि
द्वितीयागर्भकम्गर्भकेगर्भकाणि
तृतीयागर्भकेणगर्भकाभ्याम्गर्भकैः
चतुर्थीगर्भकायगर्भकाभ्याम्गर्भकेभ्यः
पञ्चमीगर्भकात् / गर्भकाद्गर्भकाभ्याम्गर्भकेभ्यः
षष्ठीगर्भकस्यगर्भकयोःगर्भकाणाम्
सप्तमीगर्भकेगर्भकयोःगर्भकेषु
सम्बोधनहे गर्भकहे गर्भकेहे गर्भकाणि

अर्थ: दो रातों और उनके बीच के दिन का समय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें