🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:15:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गर्भत्व (नपुंसकलिङ्ग)

गर्भ (भ्रूण, गर्भस्थ बच्चा) + त्व (भिन्न)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागर्भत्वम्गर्भत्वेगर्भत्वानि
द्वितीयागर्भत्वम्गर्भत्वेगर्भत्वानि
तृतीयागर्भत्वेनगर्भत्वाभ्याम्गर्भत्वैः
चतुर्थीगर्भत्वायगर्भत्वाभ्याम्गर्भत्वेभ्यः
पञ्चमीगर्भत्वात् / गर्भत्वाद्गर्भत्वाभ्याम्गर्भत्वेभ्यः
षष्ठीगर्भत्वस्यगर्भत्वयोःगर्भत्वानाम्
सप्तमीगर्भत्वेगर्भत्वयोःगर्भत्वेषु
सम्बोधनहे गर्भत्वहे गर्भत्वेहे गर्भत्वानि

अर्थ: गर्भ (भ्रूण, गर्भस्थ बच्चा) + त्व (भिन्न)
English: impregnation, RV. i, 6, 4.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें