🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:20:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गवाकृति (पुंलिङ्ग)

गाय की शक्ल वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागवाकृतिःगवाकृतीगवाकृतयः
द्वितीयागवाकृतिम्गवाकृतीगवाकृतीन्
तृतीयागवाकृतिनागवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभिः
चतुर्थीगवाकृतयेगवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभ्यः
पञ्चमीगवाकृतेःगवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभ्यः
षष्ठीगवाकृतेःगवाकृत्योःगवाकृतीनाम्
सप्तमीगवाकृतौगवाकृत्योःगवाकृतिषु
सम्बोधनहे गवाकृतेहे गवाकृतीहे गवाकृतयः

अर्थ: गाय की शक्ल वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गवाकृति (स्त्रीलिङ्ग)

गाय की शक्ल वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागवाकृतिःगवाकृतीगवाकृतयः
द्वितीयागवाकृतिम्गवाकृतीगवाकृतीः
तृतीयागवाकृत्यागवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभिः
चतुर्थीगवाकृतये / गवाकृत्यैगवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभ्यः
पञ्चमीगवाकृतेः / गवाकृत्याःगवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभ्यः
षष्ठीगवाकृतेः / गवाकृत्याःगवाकृत्योःगवाकृतीनाम्
सप्तमीगवाकृतौ / गवाकृत्याम्गवाकृत्योःगवाकृतिषु
सम्बोधनहे गवाकृतेहे गवाकृतीहे गवाकृतयः

अर्थ: गाय की शक्ल वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गवाकृति (नपुंसकलिङ्ग)

गाय की शक्ल वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागवाकृतिगवाकृतिनीगवाकृतीनि
द्वितीयागवाकृतिगवाकृतिनीगवाकृतीनि
तृतीयागवाकृतिनागवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभिः
चतुर्थीगवाकृतिने / गवाकृतयेगवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभ्यः
पञ्चमीगवाकृतिनः / गवाकृतेःगवाकृतिभ्याम्गवाकृतिभ्यः
षष्ठीगवाकृतिनः / गवाकृतेःगवाकृतिनोः / गवाकृत्योःगवाकृतीनाम्
सप्तमीगवाकृतिनि / गवाकृतौगवाकृतिनोः / गवाकृत्योःगवाकृतिषु
सम्बोधनहे गवाकृति / हे गवाकृतेहे गवाकृतिनीहे गवाकृतीनि

अर्थ: गाय की शक्ल वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬