🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:21:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गवाक्षी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप गवाक्षी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागवाक्षीगवाक्ष्यौगवाक्ष्यः
द्वितीयागवाक्षीम्गवाक्ष्यौगवाक्षीः
तृतीयागवाक्ष्यागवाक्षीभ्याम्गवाक्षीभिः
चतुर्थीगवाक्ष्यैगवाक्षीभ्याम्गवाक्षीभ्यः
पञ्चमीगवाक्ष्याःगवाक्षीभ्याम्गवाक्षीभ्यः
षष्ठीगवाक्ष्याःगवाक्ष्योःगवाक्षीणाम्
सप्तमीगवाक्ष्याम्गवाक्ष्योःगवाक्षीषु
सम्बोधनहे गवाक्षिहे गवाक्ष्यौहे गवाक्ष्यः

अर्थ: —
संस्कृत: वनकर्कटी · पर्याय: चित्रा, गोडुम्बा

📚 अमरकोश में:
• जंगली ककड़ी (२.४.१५६) — पर्याय: चित्रा, गोडुम्बा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬