🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:07:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गवेधु (पुंलिङ्ग)

पशुओं को खिलाने चारा , घास

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागवेधुःगवेधूगवेधवः
द्वितीयागवेधुम्गवेधूगवेधून्
तृतीयागवेधुनागवेधुभ्याम्गवेधुभिः
चतुर्थीगवेधवेगवेधुभ्याम्गवेधुभ्यः
पञ्चमीगवेधोःगवेधुभ्याम्गवेधुभ्यः
षष्ठीगवेधोःगवेध्वोःगवेधूनाम्
सप्तमीगवेधौगवेध्वोःगवेधुषु
सम्बोधनहे गवेधोहे गवेधूहे गवेधवः

अर्थ: पशुओं को खिलाने चारा , घास
संस्कृत: पर्याय: गवेधुका

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गवेधु (स्त्रीलिङ्ग)

पशुओं को खिलाने चारा , घास

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागवेधुःगवेधूगवेधवः
द्वितीयागवेधुम्गवेधूगवेधूः
तृतीयागवेध्वागवेधुभ्याम्गवेधुभिः
चतुर्थीगवेधवे / गवेध्वैगवेधुभ्याम्गवेधुभ्यः
पञ्चमीगवेधोः / गवेध्वाःगवेधुभ्याम्गवेधुभ्यः
षष्ठीगवेधोः / गवेध्वाःगवेध्वोःगवेधूनाम्
सप्तमीगवेधौ / गवेध्वाम्गवेध्वोःगवेधुषु
सम्बोधनहे गवेधोहे गवेधूहे गवेधवः

अर्थ: पशुओं को खिलाने चारा , घास
संस्कृत: पर्याय: गवेधुका
English: id., Bhpr. vii, 72, 49.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬