🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:25:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गव्ययु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागव्ययुःगव्ययूगव्ययवः
द्वितीयागव्ययुम्गव्ययूगव्ययून्
तृतीयागव्ययुनागव्ययुभ्याम्गव्ययुभिः
चतुर्थीगव्ययवेगव्ययुभ्याम्गव्ययुभ्यः
पञ्चमीगव्ययोःगव्ययुभ्याम्गव्ययुभ्यः
षष्ठीगव्ययोःगव्यय्वोःगव्ययूनाम्
सप्तमीगव्ययौगव्यय्वोःगव्ययुषु
सम्बोधनहे गव्ययोहे गव्ययूहे गव्ययवः

अर्थ: —
English: desirous of cattle, ix, 36 and 98.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गव्ययु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागव्ययुगव्ययुनीगव्ययूनि
द्वितीयागव्ययुगव्ययुनीगव्ययूनि
तृतीयागव्ययुनागव्ययुभ्याम्गव्ययुभिः
चतुर्थीगव्ययुने / गव्ययवेगव्ययुभ्याम्गव्ययुभ्यः
पञ्चमीगव्ययुनः / गव्ययोःगव्ययुभ्याम्गव्ययुभ्यः
षष्ठीगव्ययुनः / गव्ययोःगव्ययुनोः / गव्यय्वोःगव्ययूनाम्
सप्तमीगव्ययुनि / गव्ययौगव्ययुनोः / गव्यय्वोःगव्ययुषु
सम्बोधनहे गव्ययु / हे गव्ययोहे गव्ययुनीहे गव्ययूनि

अर्थ: —
English: desirous of cattle, ix, 36 and 98.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें