🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:40:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गातुमत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागातुमान्गातुमन्तौगातुमन्तः
द्वितीयागातुमन्तम्गातुमन्तौगातुमतः
तृतीयागातुमतागातुमद्भ्याम्गातुमद्भिः
चतुर्थीगातुमतेगातुमद्भ्याम्गातुमद्भ्यः
पञ्चमीगातुमतःगातुमद्भ्याम्गातुमद्भ्यः
षष्ठीगातुमतःगातुमतोःगातुमताम्
सप्तमीगातुमतिगातुमतोःगातुमत्सु
सम्बोधनहे गातुमन्हे गातुमन्तौहे गातुमन्तः

अर्थ: —
English: spacious, commodious (‘having good moving-space’ Gmn.), RV. vii, 54, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गातुमत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागातुमत् / गातुमद्गातुमतीगातुमन्ति
द्वितीयागातुमत् / गातुमद्गातुमतीगातुमन्ति
तृतीयागातुमतागातुमद्भ्याम्गातुमद्भिः
चतुर्थीगातुमतेगातुमद्भ्याम्गातुमद्भ्यः
पञ्चमीगातुमतःगातुमद्भ्याम्गातुमद्भ्यः
षष्ठीगातुमतःगातुमतोःगातुमताम्
सप्तमीगातुमतिगातुमतोःगातुमत्सु
सम्बोधनहे गातुमत् / हे गातुमद्हे गातुमतीहे गातुमन्ति

अर्थ: —
English: spacious, commodious (‘having good moving-space’ Gmn.), RV. vii, 54, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें