🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:41:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गायत्री (स्त्रीलिङ्ग)

क - ङीप् २४ मात्राओं का एक वैदिक छान्द

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागायत्रीगायत्र्यौगायत्र्यः
द्वितीयागायत्रीम्गायत्र्यौगायत्रीः
तृतीयागायत्र्यागायत्रीभ्याम्गायत्रीभिः
चतुर्थीगायत्र्यैगायत्रीभ्याम्गायत्रीभ्यः
पञ्चमीगायत्र्याःगायत्रीभ्याम्गायत्रीभ्यः
षष्ठीगायत्र्याःगायत्र्योःगायत्रीणाम्
सप्तमीगायत्र्याम्गायत्र्योःगायत्रीषु
सम्बोधनहे गायत्रिहे गायत्र्यौहे गायत्र्यः

अर्थ: क - ङीप् २४ मात्राओं का एक वैदिक छान्द
संस्कृत: पर्याय: बालतनय, खदिर, दन्तधावन

📚 अमरकोश में:
• खैर के नाम (२.४.४९) — पर्याय: बालतनय, खदिर, दन्तधावन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें