🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:36:37 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गार्गक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागार्गकःगार्गकौगार्गकाः
द्वितीयागार्गकम्गार्गकौगार्गकान्
तृतीयागार्गकेणगार्गकाभ्याम्गार्गकैः
चतुर्थीगार्गकायगार्गकाभ्याम्गार्गकेभ्यः
पञ्चमीगार्गकात् / गार्गकाद्गार्गकाभ्याम्गार्गकेभ्यः
षष्ठीगार्गकस्यगार्गकयोःगार्गकाणाम्
सप्तमीगार्गकेगार्गकयोःगार्गकेषु
सम्बोधनहे गार्गकहे गार्गकौहे गार्गकाः

अर्थ: —
English: (fr. गार्ग्य, vi, 4, 151; Kāś.), belonging to Gārgya, iv, 2, 104 Vārtt. 22

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गार्गक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागार्गकम्गार्गकेगार्गकाणि
द्वितीयागार्गकम्गार्गकेगार्गकाणि
तृतीयागार्गकेणगार्गकाभ्याम्गार्गकैः
चतुर्थीगार्गकायगार्गकाभ्याम्गार्गकेभ्यः
पञ्चमीगार्गकात् / गार्गकाद्गार्गकाभ्याम्गार्गकेभ्यः
षष्ठीगार्गकस्यगार्गकयोःगार्गकाणाम्
सप्तमीगार्गकेगार्गकयोःगार्गकेषु
सम्बोधनहे गार्गकहे गार्गकेहे गार्गकाणि

अर्थ: —
English: (fr. गार्ग्य, vi, 4, 151; Kāś.), belonging to Gārgya, iv, 2, 104 Vārtt. 22

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें