🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:15:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गिरिकाण (पुंलिङ्ग)

एक आँख से अन्धा या एक आँख वाला व्यक्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागिरिकाणःगिरिकाणौगिरिकाणाः
द्वितीयागिरिकाणम्गिरिकाणौगिरिकाणान्
तृतीयागिरिकाणेनगिरिकाणाभ्याम्गिरिकाणैः
चतुर्थीगिरिकाणायगिरिकाणाभ्याम्गिरिकाणेभ्यः
पञ्चमीगिरिकाणात् / गिरिकाणाद्गिरिकाणाभ्याम्गिरिकाणेभ्यः
षष्ठीगिरिकाणस्यगिरिकाणयोःगिरिकाणानाम्
सप्तमीगिरिकाणेगिरिकाणयोःगिरिकाणेषु
सम्बोधनहे गिरिकाणहे गिरिकाणौहे गिरिकाणाः

अर्थ: एक आँख से अन्धा या एक आँख वाला व्यक्ति

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गिरिकाण (नपुंसकलिङ्ग)

एक आँख से अन्धा या एक आँख वाला व्यक्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागिरिकाणम्गिरिकाणेगिरिकाणानि
द्वितीयागिरिकाणम्गिरिकाणेगिरिकाणानि
तृतीयागिरिकाणेनगिरिकाणाभ्याम्गिरिकाणैः
चतुर्थीगिरिकाणायगिरिकाणाभ्याम्गिरिकाणेभ्यः
पञ्चमीगिरिकाणात् / गिरिकाणाद्गिरिकाणाभ्याम्गिरिकाणेभ्यः
षष्ठीगिरिकाणस्यगिरिकाणयोःगिरिकाणानाम्
सप्तमीगिरिकाणेगिरिकाणयोःगिरिकाणेषु
सम्बोधनहे गिरिकाणहे गिरिकाणेहे गिरिकाणानि

अर्थ: एक आँख से अन्धा या एक आँख वाला व्यक्ति
English: one-eyed from the disease called गिरि, Pāṇ. vi, 2, 2 Sch. (किरि-क्°, Kāś.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें