🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:35:02 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गिर्वन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागिर्वागिर्वाणौगिर्वाणः
द्वितीयागिर्वाणम्गिर्वाणौगिर्वनः
तृतीयागिर्वनागिर्वभ्याम्गिर्वभिः
चतुर्थीगिर्वनेगिर्वभ्याम्गिर्वभ्यः
पञ्चमीगिर्वनःगिर्वभ्याम्गिर्वभ्यः
षष्ठीगिर्वनःगिर्वनोःगिर्वनाम्
सप्तमीगिर्वनिगिर्वनोःगिर्वसु
सम्बोधनहे गिर्वन्हे गिर्वाणौहे गिर्वाणः

अर्थ: —
English: (गि॑र्-) id., ŚBr. iii (Indra)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गिर्वन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागिर्वगिर्वणीगिर्वाणि
द्वितीयागिर्वगिर्वणीगिर्वाणि
तृतीयागिर्वणागिर्वभ्याम्गिर्वभिः
चतुर्थीगिर्वणेगिर्वभ्याम्गिर्वभ्यः
पञ्चमीगिर्वणःगिर्वभ्याम्गिर्वभ्यः
षष्ठीगिर्वणःगिर्वणोःगिर्वणाम्
सप्तमीगिर्वणिगिर्वणोःगिर्वसु
सम्बोधनहे गिर्वन् / हे गिर्वहे गिर्वणीहे गिर्वाणि

अर्थ: —
English: (गि॑र्-) id., ŚBr. iii (Indra)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬