🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:40:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गीतक्षम (पुंलिङ्ग)

गीत (गाना, भजन) + क्षम (समुपयुक्त, योग्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागीतक्षमःगीतक्षमौगीतक्षमाः
द्वितीयागीतक्षमम्गीतक्षमौगीतक्षमान्
तृतीयागीतक्षमेणगीतक्षमाभ्याम्गीतक्षमैः
चतुर्थीगीतक्षमायगीतक्षमाभ्याम्गीतक्षमेभ्यः
पञ्चमीगीतक्षमात् / गीतक्षमाद्गीतक्षमाभ्याम्गीतक्षमेभ्यः
षष्ठीगीतक्षमस्यगीतक्षमयोःगीतक्षमाणाम्
सप्तमीगीतक्षमेगीतक्षमयोःगीतक्षमेषु
सम्बोधनहे गीतक्षमहे गीतक्षमौहे गीतक्षमाः

अर्थ: गीत (गाना, भजन) + क्षम (समुपयुक्त, योग्य)
English: (anything) that may be sung, Śak. vii, 5.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गीतक्षम (नपुंसकलिङ्ग)

गीत (गाना, भजन) + क्षम (समुपयुक्त, योग्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागीतक्षमम्गीतक्षमेगीतक्षमाणि
द्वितीयागीतक्षमम्गीतक्षमेगीतक्षमाणि
तृतीयागीतक्षमेणगीतक्षमाभ्याम्गीतक्षमैः
चतुर्थीगीतक्षमायगीतक्षमाभ्याम्गीतक्षमेभ्यः
पञ्चमीगीतक्षमात् / गीतक्षमाद्गीतक्षमाभ्याम्गीतक्षमेभ्यः
षष्ठीगीतक्षमस्यगीतक्षमयोःगीतक्षमाणाम्
सप्तमीगीतक्षमेगीतक्षमयोःगीतक्षमेषु
सम्बोधनहे गीतक्षमहे गीतक्षमेहे गीतक्षमाणि

अर्थ: गीत (गाना, भजन) + क्षम (समुपयुक्त, योग्य)
English: (anything) that may be sung, Śak. vii, 5.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬