🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:04:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गुणगुरु (पुंलिङ्ग)

गुण (धर्म, स्वभाव) + गुरु (प्रशस्त, बड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुणगुरुःगुणगुरूगुणगुरवः
द्वितीयागुणगुरुम्गुणगुरूगुणगुरून्
तृतीयागुणगुरुणागुणगुरुभ्याम्गुणगुरुभिः
चतुर्थीगुणगुरवेगुणगुरुभ्याम्गुणगुरुभ्यः
पञ्चमीगुणगुरोःगुणगुरुभ्याम्गुणगुरुभ्यः
षष्ठीगुणगुरोःगुणगुर्वोःगुणगुरूणाम्
सप्तमीगुणगुरौगुणगुर्वोःगुणगुरुषु
सम्बोधनहे गुणगुरोहे गुणगुरूहे गुणगुरवः

अर्थ: गुण (धर्म, स्वभाव) + गुरु (प्रशस्त, बड़ा)
English: respectable through v°irtue, Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गुणगुरु (नपुंसकलिङ्ग)

गुण (धर्म, स्वभाव) + गुरु (प्रशस्त, बड़ा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुणगुरुगुणगुरुणीगुणगुरूणि
द्वितीयागुणगुरुगुणगुरुणीगुणगुरूणि
तृतीयागुणगुरुणागुणगुरुभ्याम्गुणगुरुभिः
चतुर्थीगुणगुरुणेगुणगुरुभ्याम्गुणगुरुभ्यः
पञ्चमीगुणगुरुणःगुणगुरुभ्याम्गुणगुरुभ्यः
षष्ठीगुणगुरुणःगुणगुरुणोःगुणगुरूणाम्
सप्तमीगुणगुरुणिगुणगुरुणोःगुणगुरुषु
सम्बोधनहे गुणगुरु / हे गुणगुरोहे गुणगुरुणीहे गुणगुरूणि

अर्थ: गुण (धर्म, स्वभाव) + गुरु (प्रशस्त, बड़ा)
English: respectable through v°irtue, Mālatīm.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें