🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:35:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गुप्तचर (पुंलिङ्ग)

जासूस, छिपकर घूमने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुप्तचरःगुप्तचरौगुप्तचराः
द्वितीयागुप्तचरम्गुप्तचरौगुप्तचरान्
तृतीयागुप्तचरेणगुप्तचराभ्याम्गुप्तचरैः
चतुर्थीगुप्तचरायगुप्तचराभ्याम्गुप्तचरेभ्यः
पञ्चमीगुप्तचरात् / गुप्तचराद्गुप्तचराभ्याम्गुप्तचरेभ्यः
षष्ठीगुप्तचरस्यगुप्तचरयोःगुप्तचराणाम्
सप्तमीगुप्तचरेगुप्तचरयोःगुप्तचरेषु
सम्बोधनहे गुप्तचरहे गुप्तचरौहे गुप्तचराः

अर्थ: जासूस, छिपकर घूमने वाला

📚 अमरकोश में:
• स्पश (३.३.२२५) — पर्याय: युद्ध
• प्रणिधि (३.३.१०७) — पर्याय: प्रार्थना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गुप्तचर (नपुंसकलिङ्ग)

जासूस, छिपकर घूमने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुप्तचरम्गुप्तचरेगुप्तचराणि
द्वितीयागुप्तचरम्गुप्तचरेगुप्तचराणि
तृतीयागुप्तचरेणगुप्तचराभ्याम्गुप्तचरैः
चतुर्थीगुप्तचरायगुप्तचराभ्याम्गुप्तचरेभ्यः
पञ्चमीगुप्तचरात् / गुप्तचराद्गुप्तचराभ्याम्गुप्तचरेभ्यः
षष्ठीगुप्तचरस्यगुप्तचरयोःगुप्तचराणाम्
सप्तमीगुप्तचरेगुप्तचरयोःगुप्तचरेषु
सम्बोधनहे गुप्तचरहे गुप्तचरेहे गुप्तचराणि

अर्थ: जासूस, छिपकर घूमने वाला

📚 अमरकोश में:
• स्पश (३.३.२२५) — पर्याय: युद्ध
• प्रणिधि (३.३.१०७) — पर्याय: प्रार्थना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें