🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:56:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गुम्फित (पुंलिङ्ग)

इकट्ठा गुँथा हुआ, बांधा हुआ, ब्रुना हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुम्फितःगुम्फितौगुम्फिताः
द्वितीयागुम्फितम्गुम्फितौगुम्फितान्
तृतीयागुम्फितेनगुम्फिताभ्याम्गुम्फितैः
चतुर्थीगुम्फितायगुम्फिताभ्याम्गुम्फितेभ्यः
पञ्चमीगुम्फितात् / गुम्फिताद्गुम्फिताभ्याम्गुम्फितेभ्यः
षष्ठीगुम्फितस्यगुम्फितयोःगुम्फितानाम्
सप्तमीगुम्फितेगुम्फितयोःगुम्फितेषु
सम्बोधनहे गुम्फितहे गुम्फितौहे गुम्फिताः

अर्थ: इकट्ठा गुँथा हुआ, बांधा हुआ, ब्रुना हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गुम्फित (नपुंसकलिङ्ग)

इकट्ठा गुँथा हुआ, बांधा हुआ, ब्रुना हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुम्फितम्गुम्फितेगुम्फितानि
द्वितीयागुम्फितम्गुम्फितेगुम्फितानि
तृतीयागुम्फितेनगुम्फिताभ्याम्गुम्फितैः
चतुर्थीगुम्फितायगुम्फिताभ्याम्गुम्फितेभ्यः
पञ्चमीगुम्फितात् / गुम्फिताद्गुम्फिताभ्याम्गुम्फितेभ्यः
षष्ठीगुम्फितस्यगुम्फितयोःगुम्फितानाम्
सप्तमीगुम्फितेगुम्फितयोःगुम्फितेषु
सम्बोधनहे गुम्फितहे गुम्फितेहे गुम्फितानि

अर्थ: इकट्ठा गुँथा हुआ, बांधा हुआ, ब्रुना हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें