🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:11:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गुलुच्छ (पुंलिङ्ग)

= गुच्छ पृषो.गुड् - क्विप्, डेस्य लः

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागुलुच्छःगुलुच्छौगुलुच्छाः
द्वितीयागुलुच्छम्गुलुच्छौगुलुच्छान्
तृतीयागुलुच्छेनगुलुच्छाभ्याम्गुलुच्छैः
चतुर्थीगुलुच्छायगुलुच्छाभ्याम्गुलुच्छेभ्यः
पञ्चमीगुलुच्छात् / गुलुच्छाद्गुलुच्छाभ्याम्गुलुच्छेभ्यः
षष्ठीगुलुच्छस्यगुलुच्छयोःगुलुच्छानाम्
सप्तमीगुलुच्छेगुलुच्छयोःगुलुच्छेषु
सम्बोधनहे गुलुच्छहे गुलुच्छौहे गुलुच्छाः

अर्थ: = गुच्छ पृषो.गुड् - क्विप्, डेस्य लः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬