🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:55:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गृधु (पुंलिङ्ग)

कामातुर, लम्पट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागृधुःगृधूगृधवः
द्वितीयागृधुम्गृधूगृधून्
तृतीयागृधुनागृधुभ्याम्गृधुभिः
चतुर्थीगृधवेगृधुभ्याम्गृधुभ्यः
पञ्चमीगृधोःगृधुभ्याम्गृधुभ्यः
षष्ठीगृधोःगृध्वोःगृधूनाम्
सप्तमीगृधौगृध्वोःगृधुषु
सम्बोधनहे गृधोहे गृधूहे गृधवः

अर्थ: कामातुर, लम्पट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गृधु (स्त्रीलिङ्ग)

कामातुर, लम्पट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागृधुःगृधूगृधवः
द्वितीयागृधुम्गृधूगृधूः
तृतीयागृध्वागृधुभ्याम्गृधुभिः
चतुर्थीगृधवे / गृध्वैगृधुभ्याम्गृधुभ्यः
पञ्चमीगृधोः / गृध्वाःगृधुभ्याम्गृधुभ्यः
षष्ठीगृधोः / गृध्वाःगृध्वोःगृधूनाम्
सप्तमीगृधौ / गृध्वाम्गृध्वोःगृधुषु
सम्बोधनहे गृधोहे गृधूहे गृधवः

अर्थ: कामातुर, लम्पट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गृधु (नपुंसकलिङ्ग)

कामातुर, लम्पट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागृधुगृधुनीगृधूनि
द्वितीयागृधुगृधुनीगृधूनि
तृतीयागृधुनागृधुभ्याम्गृधुभिः
चतुर्थीगृधुने / गृधवेगृधुभ्याम्गृधुभ्यः
पञ्चमीगृधुनः / गृधोःगृधुभ्याम्गृधुभ्यः
षष्ठीगृधुनः / गृधोःगृधुनोः / गृध्वोःगृधूनाम्
सप्तमीगृधुनि / गृधौगृधुनोः / गृध्वोःगृधुषु
सम्बोधनहे गृधु / हे गृधोहे गृधुनीहे गृधूनि

अर्थ: कामातुर, लम्पट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें