🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:36:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गृध्राण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागृध्राणःगृध्राणौगृध्राणाः
द्वितीयागृध्राणम्गृध्राणौगृध्राणान्
तृतीयागृध्राणेनगृध्राणाभ्याम्गृध्राणैः
चतुर्थीगृध्राणायगृध्राणाभ्याम्गृध्राणेभ्यः
पञ्चमीगृध्राणात् / गृध्राणाद्गृध्राणाभ्याम्गृध्राणेभ्यः
षष्ठीगृध्राणस्यगृध्राणयोःगृध्राणानाम्
सप्तमीगृध्राणेगृध्राणयोःगृध्राणेषु
सम्बोधनहे गृध्राणहे गृध्राणौहे गृध्राणाः

अर्थ: —
English: ‘greedy as a vulture’, eagerly desiring, BhP. v, 7, 13

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

गृध्राण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागृध्राणम्गृध्राणेगृध्राणानि
द्वितीयागृध्राणम्गृध्राणेगृध्राणानि
तृतीयागृध्राणेनगृध्राणाभ्याम्गृध्राणैः
चतुर्थीगृध्राणायगृध्राणाभ्याम्गृध्राणेभ्यः
पञ्चमीगृध्राणात् / गृध्राणाद्गृध्राणाभ्याम्गृध्राणेभ्यः
षष्ठीगृध्राणस्यगृध्राणयोःगृध्राणानाम्
सप्तमीगृध्राणेगृध्राणयोःगृध्राणेषु
सम्बोधनहे गृध्राणहे गृध्राणेहे गृध्राणानि

अर्थ: —
English: ‘greedy as a vulture’, eagerly desiring, BhP. v, 7, 13

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें