🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:16:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गृष्टि (स्त्रीलिङ्ग)

एक बार ब्याई हुई गौ, पहलौठी गाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागृष्टिःगृष्टीगृष्टयः
द्वितीयागृष्टिम्गृष्टीगृष्टीः
तृतीयागृष्ट्यागृष्टिभ्याम्गृष्टिभिः
चतुर्थीगृष्टये / गृष्ट्यैगृष्टिभ्याम्गृष्टिभ्यः
पञ्चमीगृष्टेः / गृष्ट्याःगृष्टिभ्याम्गृष्टिभ्यः
षष्ठीगृष्टेः / गृष्ट्याःगृष्ट्योःगृष्टीनाम्
सप्तमीगृष्टौ / गृष्ट्याम्गृष्ट्योःगृष्टिषु
सम्बोधनहे गृष्टेहे गृष्टीहे गृष्टयः

अर्थ: एक बार ब्याई हुई गौ, पहलौठी गाय
संस्कृत: पर्याय: विष्वक्सेनप्रिया, वाराही, बदरा

📚 अमरकोश में:
• वाराहीकन्द के नाम (२.४.१५१) — पर्याय: विष्वक्सेनप्रिया, वाराही, बदरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें