🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:36:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोकर्णी (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोकर्णीगोकर्ण्यौगोकर्ण्यः
द्वितीयागोकर्णीम्गोकर्ण्यौगोकर्णीः
तृतीयागोकर्ण्यागोकर्णीभ्याम्गोकर्णीभिः
चतुर्थीगोकर्ण्यैगोकर्णीभ्याम्गोकर्णीभ्यः
पञ्चमीगोकर्ण्याःगोकर्णीभ्याम्गोकर्णीभ्यः
षष्ठीगोकर्ण्याःगोकर्ण्योःगोकर्णीनाम्
सप्तमीगोकर्ण्याम्गोकर्ण्योःगोकर्णीषु
सम्बोधनहे गोकर्णिहे गोकर्ण्यौहे गोकर्ण्यः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: मूर्वा, देवी, मधुरसा, मोरटा, तेजनी
English: Sanseviera zeylanica, L.

📚 अमरकोश में:
• मूर्वा के और नाम (२.४.८४) — पर्याय: मधूलिका, मधुश्रेणी, पीलुपर्णी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें