🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:57:11 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोधर्म (पुंलिङ्ग)

गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + धर्म (कर्तव्व, जाति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोधर्मःगोधर्मौगोधर्माः
द्वितीयागोधर्मम्गोधर्मौगोधर्मान्
तृतीयागोधर्मेणगोधर्माभ्याम्गोधर्मैः
चतुर्थीगोधर्मायगोधर्माभ्याम्गोधर्मेभ्यः
पञ्चमीगोधर्मात् / गोधर्माद्गोधर्माभ्याम्गोधर्मेभ्यः
षष्ठीगोधर्मस्यगोधर्मयोःगोधर्माणाम्
सप्तमीगोधर्मेगोधर्मयोःगोधर्मेषु
सम्बोधनहे गोधर्महे गोधर्मौहे गोधर्माः

अर्थ: गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + धर्म (कर्तव्व, जाति)
English: ‘rule of cattle’ i.e. open and unconcealed intercourse of the sexes, MBh. i.4195.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें