🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:44:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोपदन्त (पुंलिङ्ग)

गोप (प्रकाश, प्रभा) + दन्त (दांत)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोपदन्तःगोपदन्तौगोपदन्ताः
द्वितीयागोपदन्तम्गोपदन्तौगोपदन्तान्
तृतीयागोपदन्तेनगोपदन्ताभ्याम्गोपदन्तैः
चतुर्थीगोपदन्तायगोपदन्ताभ्याम्गोपदन्तेभ्यः
पञ्चमीगोपदन्तात् / गोपदन्ताद्गोपदन्ताभ्याम्गोपदन्तेभ्यः
षष्ठीगोपदन्तस्यगोपदन्तयोःगोपदन्तानाम्
सप्तमीगोपदन्तेगोपदन्तयोःगोपदन्तेषु
सम्बोधनहे गोपदन्तहे गोपदन्तौहे गोपदन्ताः

अर्थ: गोप (प्रकाश, प्रभा) + दन्त (दांत)
English: N. of an author, Uṇ. iv, 16 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬