🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:15:43 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

गोलक्षण (नपुंसकलिङ्ग)

गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + लक्षण (चिह्न, निशानी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमागोलक्षणम्गोलक्षणेगोलक्षणानि
द्वितीयागोलक्षणम्गोलक्षणेगोलक्षणानि
तृतीयागोलक्षणेनगोलक्षणाभ्याम्गोलक्षणैः
चतुर्थीगोलक्षणायगोलक्षणाभ्याम्गोलक्षणेभ्यः
पञ्चमीगोलक्षणात् / गोलक्षणाद्गोलक्षणाभ्याम्गोलक्षणेभ्यः
षष्ठीगोलक्षणस्यगोलक्षणयोःगोलक्षणानाम्
सप्तमीगोलक्षणेगोलक्षणयोःगोलक्षणेषु
सम्बोधनहे गोलक्षणहे गोलक्षणेहे गोलक्षणानि

अर्थ: गो (गच्छत्यनेन, गम् करणे डो तारा .) + लक्षण (चिह्न, निशानी)
English: ‘marks of a cow’ See गौलक्षणिक.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬